Αριθμοί-Κλειδιά για τη Διδασκαλία των Ξένων Γλωσσών στα Σχολεία στην Ευρώπη

 Συνοπτική παρουσίαση

Η έκθεση ολοκληρώθηκε το Νοέμβριο 2005 και αποτελεί την πρώτη στα πλαίσια των τακτικών, και συνοπτικών, εκδόσεων Αριθμοί-Κλειδιά (Key-Data) που είναι εξ’ ολοκλήρου αφιερωμένη στη διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Ευρωπαϊκή επικράτεια. Η παρούσα έκδοση θα αποτυπώνει ανά διετία την εξέλιξη και τα αποτελέσματα των πολιτικών και πρακτικών που αφορούν στη διδασκαλία των ξένων γλωσσών.

Το γεγονός ότι για πρώτη φορά ολοκληρώνεται μια σημαντική ανεξάρτητη μελέτη για το συγκεκριμένο αντικείμενο απηχεί την αυξανόμενη σημασία που αποδίδεται πλέον σε αυτόν τον τομέα μάθησης σε ευρωπαϊκό πλαίσιο. Στο Προλογικό του Σημείωμα ο αρμόδιος Επίτροπος για την Παιδεία, την Κατάρτιση, τον Πολιτισμό και την Πολυγλωσσία, κ. Jan Figel, υπεραμύνεται της πολιτικής της πολυγλωσσίας και τονίζει τις ευρύτερες πολιτιστικές, κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις της εκμάθησης ξένων γλωσσών.

Τα εργαλεία της μεθόδου αποτύπωσης και ανάλυσης της γλωσσικής πραγματικότητας σε ευρωπαϊκό επίπεδο καλύπτουν το πλαίσιο, την οργάνωση, τη συμμετοχή, τους εκπαιδευτικούς και τις διδακτικές διαδικασίες. Έτος αναφοράς είναι το 2002/03, ενώ οι δείκτες της Ευρυδίκης και της Eurostat αφορούν αποκλειστικά στη γενική εκπαίδευση και στα δημόσια σχολεία καθώς και στα ιδιωτικά σχολεία που λαμβάνουν κρατικές επιχορηγήσεις.

Τα τέσσερα μείζονα θέματα που απασχολούν τους αρμόδιους για τη χάραξη πολιτικής και που τυγχάνουν ιδιαίτερης προσοχής είναι α) η γλωσσική ποικιλομορφία στο εσωτερικό των σχολείων β) η θέση των ξένων γλωσσών στο αναλυτικό πρόγραμμα γ) το φάσμα των διαφόρων γλωσσών που αποτελούν αντικείμενο διδασκαλίας, και δ) η αρχική κατάρτιση των εκπαιδευτικών και τα προσόντα τους.

Τα βασικότερα συμπεράσματα που εξάγονται είναι τα ακόλουθα:

Γλωσσική ποικιλομορφία στο εσωτερικό των σχολείων

• Το 8% των μαθητών ηλικίας 15 ετών δηλώνουν ότι στον οικογενειακό τους χώρο μιλούν μια γλώσσα που είναι διαφορετική από τη γλώσσα διδασκαλίας.

• Έχουν εισαχθεί ενισχυτικά μέτρα εκμάθησης της γλώσσας για παιδιά μεταναστών που έχουν μητρική γλώσσα διαφορετική από τη γλώσσα διδασκαλίας.  

Η θέση των ξένων γλωσσών στο αναλυτικό πρόγραμμα

• Η υποχρεωτική διδασκαλία μιας ξένης γλώσσας ξεκινά όλο και νωρίτερα (από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση πλέον). Το ηλικιακό όριο για την Ελλάδα αποτυπώνεται στα 8 έτη (από 2003/04).

• Στην πλειοψηφία των μαθητών παρέχεται η δυνατότητα να διδαχθούν δύο τουλάχιστον ξένες γλώσσες (σύμφωνα με τις συστάσεις που απορρέουν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης, 2002).

• Στον α’ κύκλο σπουδών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, λιγότεροι από το ήμισυ του συνόλου των μαθητών μαθαίνουν δύο ή περισσότερες γλώσσες.

• Το CLIL (διδασκαλία μη γλωσσικού μαθήματος μέσω μιας ξένης γλώσσας) περιλαμβάνεται συνήθως ως κανονική εκπαιδευτική παροχή στα περισσότερα εκπαιδευτικά συστήματα. Επισημαίνουμε στο σημείο αυτό, ότι η χώρα μας δεν παρέχει τη συγκεκριμένη δυνατότητα / επιλογή.

 Το φάσμα των διαφόρων διδασκόμενων γλωσσών

• Τα αγγλικά, τα γαλλικά τα γερμανικά, τα ισπανικά και τα ρωσικά αντιστοιχούν στο 95% όλων των διδασκόμενων γλωσσών.

• Η διδασκαλία της αγγλικής εξαπλώνεται συνεχώς και κυριαρχεί σχεδόν παντού.

• Το 90% περίπου των μαθητών που φοιτούν στο β’ κύκλο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης μαθαίνει αγγλικά, ανεξαρτήτως του υποχρεωτικού ή μη χαρακτήρα της διδασκαλίας τους.

• Η γερμανική ή η γαλλική είναι η δεύτερη πλέον διαδεδομένη γλώσσα διδασκαλίας.

Η αρχική κατάρτιση των εκπαιδευτικών και τα προσόντα τους

• Οι εκπαιδευτικοί που διδάσκουν ξένες γλώσσες στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση είναι συχνά γενικής κατάρτισης, ενώ στη δευτεροβάθμια είναι εξειδικευμένοι. Τονίζουμε στο σημείο αυτό ότι στη χώρα μας οι εκπαιδευτικοί ξένων γλωσσών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση έχουν ειδική εξειδίκευση στο αντικείμενό τους.

• Γενικά, η αρχική κατάρτιση των καθ’ ολοκληρία ή των μερικώς ειδικευμένων εκπαιδευτικών ξένων γλωσσών παρέχεται στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και διαρκεί τέσσερα ή πέντε έτη.

• Η αγγλική γλώσσα χρησιμοποιείται σε ποσοστό ανώτερο του 60% ως γλώσσα εργασίας της ενδοϋπηρεσιακής επιμόρφωσης που χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Σωκράτης (Comenius).

Για το πλήρες κείμενο πατήστε εδώ ( 2.663kb )